İlk Yardım

İNSAN VÜCUDU YAPISI

Vücumuzun en küçük canlı birimi HÜCRE'dir. Hücrenin beslenmesine zar yardımcı olur. Hücreler birleşerek dokuları, dokular birleşerek ORGAN'ları meydana getirir. Organlarda birleşerek SİSTEM'leri meydana getirir. Dolaşım sistemi tüm vücutta faaliyet gösterir. Kalp, dolaşım sisteminin bir parçasıdır ve kanın tüm vücutta dolaşımını sağlar. Akciğer- gırtlak solunum sistemindedir. Mide-bağırsak karın bölgesinde ve sindirim sisteminin bir parçasıdır. Omurga boşluğunda sinir sisteminin bir bölümü faaliyet gösterir.

Hareket Sistemi

Kemikler: Kemikler vücudu ayakta tutan çatı yapısıdır. Hareket etmeyi ve sistemlerin kolay çalışmasın sağlar. Vücudumuzda 208 adet kemik iskeletimizi oluşturur. Kemikler yassı, uzun ve kısa olmak üzere üç türlüdür.

Eklemler: Kemiklerin birbirine bağlandığı yapılardır. Oynamaz eklemler, yarı oynar eklemler ve oynar eklemler olmak üzere üç türlüdür.

Kaslar: Çizgili kaslar, çizgisiz (düz) kaslar ve kalp kası olmak üzere üç türlüdür.

Dolaşım Sistemi

Vücudun her bölgesinde faaliyeti olan sistemdir.

Kalp: Dolaşım sisteminin merkezidir. 4 odacıklıdır.

Kan: Dolaşım sisteminin temel doku yapısıdır.

Damarlar: Atardamar, toplardamar, lenf damarları ve kılcaldamar.

Kalp atım sayısı yetişkinlerde dakikada 60-100, çocuklarda 80-120 ve bebeklerde 100-140'tır.

Atardamarlar vücutta temiz kanın dolaşımını sağlar. Toplardamarlar ise kirli kanınının kalp ve akciğer sistemine getirilerek temizlenmesini sağlar. Kılcaldamarlar ise en ince damalarlardır. Dokulara temiz kan gönderiminde görevlilerdir.

Solunum Sistemi

Solunum canlı yaşamı için gerekli oksijeni sağlar. Soluk alıp vermeye "solunum" adı verilir. Solunum sayısı yetişkinlerde dakikada 15-20, çocuklarda 20-25 ve bebeklerde 25-40 arasındadır.

Burun, yutak, dil, gırtlak, soluk borusu, akciğerler, diyafram-karın kası (yardımcı organ), kaburgalar ve arası kaslar (yardımcı organ) ve göğüs kasları solunum sisteminin organlarıdır.

Sindirim Sistemi

Vücudun yaşamını sürdürebilmesi için gerekli gıdaların alınması, sindirilmesi ve atıkların dışarıya atılmasını sağlayan sistemdir.

Ağız, yutak, yemek borusu, mide, tükürük bezleri (yardımcı organ), karaciğer (yardımcı organ), pankreas (yardımcı organ), ince ve kalın bağırsaklar sindirim sisteminin organlarıdır.

Sinir Sistemi

Etki tepki sistemi olarak ifade edilebilir. Duyuların algılanması, biçimlendirilmesi ve tepki verilmesinden sorumlu bir sistemdir.

Beyin, beyincik, omurilik soğanı ve omurilik, sinir sisteminin organlarıdır.

Beyin: Vücut üzerinde kontrol gücü olan bilinç sistemidir. Duyu sistemlerinin yapılandığı temel organdır. Beyinden 12 çift sinir çıkar.

Beyincik: Yönetimleri, dengeyi ve hareketi sağlar.

Omurilik Soğanı: Temelde dolaşım ve solunum sistemini kontrol eder.

Omurilik: 31 çift sinir çıkar. Beyinden gelen 12 çift sinirle birlikte hareket eder. Sinir sisteminin en yoğun faaliyet gösterdiği vücut bölgesi omuriliktir. Kas, deri ve iç organlarında işlev yürütürler. Beyin ve omurilikte bir hasar olursa koma, felç ve hissizlik meydana gelebilir.

• Hastalık ya da yaralanmanın ciddiyetini değerlendirmek
• İlkyardım önceliklerini belirlemek
• Yapılacak ilkyardım yöntemini belirlemek
• Güvenli bir müdahale sağlamak

• Olay yerinde tekrar kaza olma riskini ortadan kaldırmak,
• Olay yerindeki hasta /yaralı sayısını ve türlerini belirlemek.
• Olay yerinin hızlı bir şekilde değerlendirilmesinin ardından yapılacak müdahaleler planlanır.

• Herhangi bir olay yerinin değerlendirilmesinde aşağıdakiler mutlaka yapılmalıdır:
• Kazaya uğrayan araç mümkünse yolun dışına ve güvenli bir alana alınmalı, kontağı kapatılmalı, el freni çekilmeli, araç LPG ’li ise aracın bagajında bulunan tüpün vanası kapatılmalıdır.
• Olay yeri yeterince görünebilir biçimde işaretlenmelidir. Kaza noktasının önüne ve arkasına gelebilecek araç sürücülerini yavaşlatmak ve olası bir kaza tehlikesini önlemek için uyarı işaretleri yerleştirilmelidir. Bunun için üçgen reflektörler kullanılmalıdır.
• Olay yerinde hasta/yaralıya yapılacak yardımı güçleştirebilecek veya engelleyebilecek meraklı kişiler olay yerinden uzaklaştırılmalıdır.
• Olası patlama ve yangın riskini önlemek için olay yerinde sigara içilmemelidir.
• Gaz varlığı söz konusu ise oluşabilecek zehirlenmelerin önlenmesi için gerekli önlemler alınmalıdır.
• Ortam havalandırılmalıdır.
• Kıvılcım oluşturabilecek ışıklandırma veya çağrı araçlarının kullanılmasına izin verilmemelidir.
• Hasta/yaralı yerinden oynatılmamalıdır.
• Hasta/yaralı hızla yaşam bulguları yönünden (ABC) değerlendirilmelidir.
• Hasta/yaralı kırık ve kanama yönünden değerlendirilmelidir.
• Hasta/yaralı sıcak tutulmalıdır.
• Hasta/yaralıya ağızdan hiçbir şey verilmemelidir.
• Tıbbi yardım istenmelidir (112).

BEBEKLERDE (0-12 AY) DIŞ KALP MASAJI VE YAPAY SOLUNUM UYGULAMA

1.Kendisinin ve hasta/yaralının güvenliğinden emin olma

2. Ayak tabanına hafifçe vurarak bilincini kontrol etme ( Bebeğin bilinci yoksa ve çevrede birileri varsa 112'yi aratma) İlkyardımcı yalnız ise ; 5 kurtarıcı solunumdan sonra 30:2 göğüs basısının 5 tur uygulamasından sonra 112'yi arama

3. Ağız içini kontrol edilerek varsa yabancı cisim çıkarma

4. Sıkan giysilerini gevşetme

5. Bir elini alnına koyma, diğer elinin iki parmağı ile çeneyi yukarı geriye iterek hafifçe başı geriye eğme

6. Bebeğin solunum yapıp yapmadığını bak-dinle-hisset yöntemiyle 5 saniye süre ile kontrol etme:

7. Solunum yoksa ağız dolusu nefes alarak ağzını bebeğin ağız ve burnunu içine alacak şekilde yerleştirme

8. Bebeğin göğsünü yükseltmeye yarayacak kadar her biri 1 saniyenin üzerinde 5 kurtarıcı nefes verme ve havanın geriye çıkıp çıkmadığını kontrol etme

9. Kalp basısı uygulamak için bebeğin (iki meme başının altındaki hattın ortası göğüs merkezini oluşturur) göğüsün merkezini tespit etme

10.Bir elin orta ve yüzük parmağını bebeğin göğüs merkezine yerleştirme

11.İki parmakla göğüs kemiği 1-1.5 cm aşağı inecek şekilde (yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin 1/3'ü kadar) bası uygulama, bu işlemi dakikada 100 kez uygulama

12.Bebeğe 2 solunumdan sonra 30 kalp masajı yapılır

13.Temel yaşam desteğine bebeğin yaşamsal refleksleri veya tıbbi yardım gelene kadar kesintisiz devam etme

ÇOCUKLARDA (1-8 YAŞ) DIŞ KALP MASAJI VE YAPAY SOLUNUM UYGULAMA

1. Kendisinin ve hasta/yaralının güvenliğinden emin olma

2. Çocuğun omuzlarına hafifçe dokunarak ve "iyi misiniz?" diye sorarak bilincini kontrol etme

(Çocuğun bilinci yoksa ve çevrede birileri varsa 112'yi aratma) İlkyardımcı yalnız ise ; 30:2 göğüs basısının 5 tur uygulamasından sonra 112'yi arama

3. Çocuğu sert bir zemin üzerine yatırma

4. Çocuğun sıkan giysilerini gevşetme

5. Ağız içini kontrol edilerek varsa yabancı cisim temizleme

6. Hava yolunu açmak için bir elini hasta/yaralının alnına, diğer elinin parmak uçlarıyla çenesinden tutarak geriye hafifçe iterek solunum yolu açıklığını sağlama (90 derece)

7. Çocuğun solunum yapıp yapmadığını bak-dinle-hisset yöntemiyle 10 saniye süre ile kontrol etme:

8. Soluk alıp vermiyorsa alnının üzerine koyulan elin baş ve işaret parmağını kullanarak hasta/yaralının burnunu kapatma

9. Baş geriye doğru eğilmiş pozisyonda iken hasta/yaralının ağzını içine alacak şekilde yerleştirme

10.Eğer solunum yoksa Hasta/yaralının göğsünü yükseltmeye yarayacak kadar 1 saniye aralıkla yarım ciğer dolusu 2 kurtarıcı nefes verme

11.Kalp basısı uygulamak için göğüs kemiğini ortalayarak (göğüs kemiğinin üst ve alt ucunun ortası) göğsün merkezini tespit etme

12.Bir elin topuğunu göğsün merkezinin altına yerleştirme;(çocuk yetişkin görünümündeyse yetişkinlerde olduğu gibi iki el ile kalp basısı uygulama)

13.Parmakları göğüs kafesi ile temas ettirmeden, dirsekleri bükmeden, göğüs kemiği üzerine vücuda dik olacak şekilde tutma

14.Göğüs kemiği 5 cm aşağı inecek şekilde (yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin 1/3'ü kadar) 30 bası uygulama, bu işlemi dakikada 100 kez uygulama

15.Hasta/yaralıya çocuğa 2 solunumdan sonra 30 kalp masajı yapılır

16.Temel yaşam desteğine hasta/yaralının yaşamsal refleksleri veya tıbbi yardım gelene kadar kesintisiz devam etme

Çeşitli nedenlerle oluşan dolaşım yetmezliğine bağlı olarak ortaya çıkan bilinç kaybına "şok" denir. Şok sürecinde ilk etkilenen organ beyindir. Şoka karşı önlem alınmazsa yaşam tehdidi oluşur.

Şokun Nedenleri

Kalp krizi

Aşırı kan kaybı

Yüksek ateş

Zehirlenmeler

Şiddetli enfeksiyonlar

Aşırı stres

Şiddetli ağrı

Aşırı su ve tuz kaybı

Geniş alanlı yanıklar

Elektrik çarpmaları

Beklenmedik olaylar

Şokun Belirtileri

Düzensiz nabız

Bulantı – kusma

Yaşamsal fonksiyonlarda azalma

Derin ve yüzeysel solunum

Uyaranlara yanıt vermeme

Vücutta hızlı ısı kaybı

Huzursuzluk – endişe

Solgun deri

Boş bakışlar

Şokta İlk Yardım

Öncelikle şoka neden olan etken ortadan kaldırılır.

Şok pozisyonuna alınır. (Sırt üstü yatış, ayaklar 25 derece açıyla yukarı kaldırılır, baş yana dönük, üstü örtülü)

Solunum rahatlatılır.

Kanama varsa durdurulur.

Bilincin açık olması için uyarılır.

Gerekirse hastaneye götürmek için gerekli önlemler alınır.

• Bölgenin hareket edilmesi ile artan yoğun ağrı,
• Şekil bozukluğu ( Diğer sağlam organ ile karşılaştırılır ),
• Bölgede ödem ve kanama sonucu morarma,
• İşlev kaybı,
• Hareketlerde kısıtlama,
• Şişlik.

• Kırık yakınındaki damar, sinir, kaslarda yaralanma ve sıkışma. ( Kırık bölgede nabız alınamaması, soğukluk, solukluk, aşırı hassasiyet )
• Parçalı kırıklarda kanamaya bağlı şok.
• Açık kırıklarda enfeksiyon riski görülebilir.

• Yaşamı tehdit eden başka yaralanma varsa ona öncelik verilmelidir.
• Hasta/yaralı hareket ettirilmemelidir.
• Ani hareketlerden kaçınılmalı, kırık yerine konulmaya çalışılmamalıdır.
• Kırık kolda ise; ödem oluşacağından yüzük, saat vb. eşyalar çıkartılmalıdır.
• Kırık olan bölgede hareketi önlemek gerekmektedir.
• Açık kırık varsa; tespitten önce yara üzeri temiz bir bezle kapatılmalıdır.
• Kırık olan bölge, bir üst ve bir alt eklemi de içine alacak şekilde karton, tahta vb. sert cisimle tespit edilmelidir.
• Tespit edilen bölge yukarıda tutularak dinlenmeye alınmalıdır.
• Kırık bölgede sık aralıklarla nabız, derinin rengi kontrol edilmelidir.
• Hasta sıcak tutulmalıdır.
• Tıbbi yardım sağlanmalıdır.
• Kırık olan bölgenin hareket ettirilmesine izin verilmemelidir.

Burkulma:

Eklem yüzeylerinin anlık olarak ayrılmasıdır

Burkulmada ilk yardım

Sıkıştırıcı bir bandajla burkulan eklem dolaşımı engellemeyecek şekilde tespit edilir.

Şişliği azaltmak için bölge yukarı kaldırılır.

Soğuk uygulama yapılır.

Hareket ettirilmez.

Uzun süre geçmiyorsa, tıbbi yardım sağlanır.

Havale nedir?

Sinir sisteminin merkezindeki bir tahriş (irritasyon) yüzünden beyinde meydana gelen elektriksel boşalmalar sonucu oluşur. Vücudun adale yapısında kontrol edilemeyen kasılmalar olur.

HAVALE NEDENLERİ

• Kafa travmasına bağlı beyin yaralanmaları
• Beyin enfeksiyonları
• Yüksek ateş
• Bazı hastalıklar

NEDENLERİNE GÖRE HAVALE ÇEŞİTLERİ

• Ateş nedeniyle oluşan havaleler
• Sara krizi (=Epilepsi)
• Ateş nedeniyle oluşan havale nedir?
• Herhangi bir ateşli hastalık sonucu vücut sıcaklığının 38°C'nin üstüne çıkmasıyla oluşur.
• Genellikle 6 ay–6 yaş arasındaki çocuklarda rastlanır.

• • Sesli veya omuzundan hafif sarsarak, uyarı verilerek bilinç kontrol edilir,
  • Bilinç yoksa 112 aranır,
  • Sıkan giysiler gevşetilir,
  • Ağız içinde yabancı cisim olup olmadığı kontrol edilir,
  • Bak, dinle, hisset yöntemi ile 10 saniye solunum kontrol edilir,
  • Şah damarından nabız kontrol edilir,
  • Hasta/yaralının döndürüleceği tarafa diz çökülür,
  • İlkyardımcıya yakın kolu baş hizasında omuzdan yukarı uzatılır
  • Hasta/yaralının karşı tarafta kalan kolu göğsünün üzerine konur,
  • Karşı taraftaki bacağı dik açı yapacak şekilde kıvrılır,
  • Karşı taraf omuz ve kalçasından tutularak bir hamlede çevrilir,
  • Üstteki bacak kalça ve dizden bükülerek öne doğru destek yapılır,
  • Alttaki bacak hafif dizden bükülerek arkaya destek yapılır,
  • Başı uzatılan kolun üzerine yan pozisyonda hafif öne eğik konur,
  • Tıbbi yardım (112) gelinceye kadar bu pozisyonda tutulur,
  • 3–5 dakika ara ile solunum ve nabız kontrol edilir.

• Olayla ilgili güvenlik önlemleri alınır (Örneğin kişi yol ortasında kriz geçiriyorsa olay yerindeki trafik akışı kesilmelidir).
• Sara krizi, kendi sürecini tamamlamaya bırakılır,
• Hasta bağlanmaya çalışılmaz,
• Kilitlenmiş çene açılmaya çalışılmaz,
• Genel olarak yabancı herhangi bir madde kullanılmaz, koklatılmaz yada ağızdan herhangi bir yiyecek içecek verilmez,
• Kendisini yaralamamasına dikkat edilir,
• Başını çarpmasını engellemek için başın altına yumuşak bir malzeme konur,
• Yaralanmaya neden olabilecek gereçler etraftan kaldırılır,
• Sıkan giysiler gevşetilir,
• Kusmaya karşı tedbirli olunur,
• Düşme sonucu yaralanma varsa gerekli işlemler yapılır,
• Tıbbi yardım istenir (112).

• Hastanın yaşamsal bulguları kontrol edilir ,
• Hasta hemen dinlenmeye alınır, sakinleştirilir,
• Yarı oturur pozisyon verilir,
• Kullandığı ilaçları varsa almasına yardım edilir,
• Yardım istenerek (112) sağlık kuruluşuna gitmesi sağlanır,
• Yol boyunca yaşam bulguları izlenir.

• Sıkıntı veya nefes darlığı olur,
• Ağrı hissi; genellikle göğüs ortasında başlar, kollara, boyuna, sırta ve çeneye doğru ilerler,
• Sıklıkla fiziksel hareket, fiziksel zorlanma, heyecan, üzüntü ya da fazla yemek yeme sonucu ortaya çıkar,
• Kısa sürelidir, ağrı yaklaşık 5–10 dakika kadar sürer,
• Ağrı, istirahat ile durur, istirahat halindeyken görülmesi ciddi bir durumu gösterir,
• Nefes alıp vermekle ağrının şekli ve şiddeti değişmez.

Kalp Krizi (Miyokart Enfarktüsü) belirtileri:

Hasta ciddi bir ölüm korkusu ve yoğun sıkıntı hisseder, terleme, mide bulantısı, kusma gibi bulgular görülür,

Ağrı; göğüs ya da mide boşluğunun herhangi bir yerinde, sıklıkla kravat bölgesinde görülür, omuzlara, boyuna, çeneye ve sol kola yayılır,

Süre ve yoğunluk olarak kalp spazmı (angina pektoris) ağrısına benzemekle birlikte daha şiddetli ve uzun sürelidir,

En çok hazımsızlık, gaz sancısı veya kas ağrısı şeklinde belirti verir ve bu nedenle bu tür rahatsızlıklarla karıştırılır (Bu tür gaz ya da kas ağrıları, aksi ispat edilinceye kadar kalp krizi olarak düşünülmelidir),

Nefes alıp vermekle ağrının şekli ve şiddeti değişmez.

• Şeker hastalığı tedavisine bağlı
• Uzun egzersizler sonrası
• Uzun süre aç kalma
• Barsak ameliyatı geçirenlerde yemek sonrası

• Baş - boyun - gövde ekseni esas alınmalı,
• Ekip çalışması yapılmalı,
• Hasta/yaralıya yakın mesafede çalışılmalı,
• Daha uzun ve kuvvetli kas grupları kullanılmalı,
• Sırtın gerginliğini korumak için dizler kalçadan bükülmeli,
• Yerden destek alacak şekilde, her iki ayağı kullanma ve birini diğerinden öne yerleştirme,
• Omuzlar leğen kemiği hizasında tutulmalıdır,
• Ağırlık kaldırırken karın muntazam tutulup, kalça kasılmalıdır,
• Kalkarken ağırlığı kalça kaslarına verilmelidir,
• Yavaş ve düz adımlarla yürünmelidir ( Adımlar omuzdan geniş olmamalı.),
• Ani dönme ve bükülmelerden kaçınılmalı hasta/yaralı y az hareket ettirilmelidir.

• Sürükleme Tekniği
• Ayak bileklerinden tutarak sürükleme
• Koltuk altından tutarak sürükleme
• Araç İçindeki Yaralıyı Taşıma (Rentek) Tekniği

• Kucakta taşıma
• İlk yardımcının omzundan destek alma
• Sırtta taşıma
• Omuzda taşıma  (İtfaiyeci yöntemi)

• Ellerin Üzerinde Taşıma  (Altın Beşik Yöntemi)
• İki elle, üç elle, dört elle taşıma
• Kol ve bacaklardan Tutarak Taşıma
• Sandalye İle Taşıma

• Kaşık tekniği
• Köprü tekniği

Kucakta taşıma:

Bilinci açık olan çocuklar ve hafif yetişkinler için kullanışlı bir yöntemdir. Bir ilkyardımcı tarafından uygulanır.

• Bir elle yaralı dizlerinin altından tutularak destek alınır,

• Diğer elle gövdenin ağırlığı yüklenerek sırtından kavranır,

• Yaralıya kollarını ilkyardımcının boynuna dolaması söylenebilir. Bu yaralının kendini güvende hissetmesini sağlar,

• Ağırlık dizlere verilerek kalkılır.

İlkyardımcının omzundan destek alma:

Hafif yaralı ve yürüyebilecek durumdaki hasta/yaralıların taşınmasında kullanılır. Bir ilkyardımcı tarafından uygulanır. Bu yöntem iki kişi ile de uygulanabilir.

• Yaralının bir kolu ilkyardımcının boynuna dolanarak destek verilir,

• İlkyardımcı boşta kalan kolu ile hasta/yaralının belini tutarak yardım eder.

Sırtta taşıma:

Bilinçli hastaları taşımada kullanılır. Bir ilkyardımcı tarafından uygulanır.

• İlkyardımcı hasta/yaralıya sırtı dönük olarak çömelir ve bacaklarını kavrar,

• Hasta/yaralının kolları ilkyardımcının göğsünde birleştirilir,

• Ağırlık dizlere verilerek hasta/yaralı kaldırılır.

Omuzda taşıma (İtfaiyeci yöntemi):

Yürüyemeyen ya da bilinci kapalı olan kişiler için kullanılır. Bir ilkyardımcı tarafından uygulanır. İlkyardımcının bir kolu boşta olacağından merdiven ya da bir yerden rahatlıkla destek alınabilir.

• İlkyardımcı sol kolu ile omuzun dan tutarak hasta/yaralıyı oturur duruma getirir,

• Çömelerek sağ kolunu hasta/yaralının bacaklarının arasından geçirir,

• Hasta/yaralının vücudunu sağ omzuna alır,

• Sol el ile hasta/yaralının sağ elini tutar, ağırlığı dizlerine vererek kalkar,

• Hasta/yaralının önde boşta kalan bileği kavranarak hızla olay yerinden uzaklaştırılır.

 İki ilkyardımcı ile ellerin üzerinde taşıma (Altın Beşik Yöntemi):

Hasta/yaralının ciddi bir yaralanması yoksa ve yardım edebiliyorsa iki, üç, dört elle altın beşik yapılarak taşınır.

İki elle: İki ilkyardımcının birer eli boşta kalır, bu elleri birbirlerinin omzuna koyarlar, diğer elleri ile bileklerinden kavrayarak hasta/yaralıyı oturturlar.

Üç elle: Birinci ilkyardımcı bir eli ile ikinci ilkyardımcının omzunu kavrar, diğer eli ile ikinci ilkyardımcının el bileğini kavrar. İkinci ilkyardımcı bir el ile birinci ilkyardımcının bileğini, diğer eli ile de kendi bileğini kavrar.

Dört elle: İlkyardımcılar bir elleri ile diğer el bileklerini, öbür elleri ile de birbirlerinin bileklerini kavrarlar.

 Kollar ve bacaklardan tutarak taşıma:

Hasta/yaralı bir yerden kaldırılarak hemen başka bir yere aktarılacaksa kullanılır. İki ilkyardımcı tarafından uygulanır.

• İlkyardımcılardan biri sırtı hasta/yaralıya dönük olacak şekilde bacakları arasına çömelir ve elleri ile hasta/yaralının dizleri altından kavrar. İkinci ilkyardımcı hasta/yaralının baş tarafına geçerek kolları ile koltuk altlarından kavrar. Bu şekilde kaldırarak taşırlar.

Sandalye ile taşıma:

Hasta/yaralının bilinçli olması gereklidir. Özellikle merdiven inip çıkarken çok kullanışlı bir yöntemdir. İki ilkyardımcı tarafından uygulanır.

• Bir ilkyardımcı sandalyeyi arka taraftan, oturulacak kısma yakın bir yerden, diğer ilkyardımcı sandalyenin ön bacaklarını aşağı kısmından kavrayarak taşırlar.

Sedye üzerine yerleştirme teknikleri nelerdir?

1- Kaşık tekniği:

Bu teknik hasta / yaralıya sadece bir taraftan ulaşılması durumunda üç ilkyardımcı tarafından uygulanır.

• İlkyardımcılar hasta/yaralının tek bir yanında bir dizleri yerde olacak şekilde diz çökerler,

• Hasta/yaralının elleri göğsünde birleştirilir,

• Birinci ilkyardımcı baş ve omzundan, ikinci ilkyardımcı sırtının alt kısmı ve uyluğundan, üçüncü ilkyardımcı dizlerinin altından ve bileklerinden kavrar. Daha sonra kendi ellerini hasta/yaralının vücudun altından geçirerek kavrarlar,

• Başını ve omzunu tutan birinci ilkyardımcının komutu ile tüm ilkyardımcılar aynı anda hasta/yaralıyı kaldırarak dizlerinin üzerine koyarlar,

• Sonra uyumlu bir şekilde ayağa kalkarlar,

• Aynı anda tek bir hareketle hasta/yaralıyı göğüslerine doğru çevirirler ve aynı anda düzgün bir şekilde sedyeye koyarlar.

 2-Köprü tekniği:

Hasta/yaralıya iki taraftan ulaşılması durumunda dört ilkyardımcı tarafından yapılır.

• İlkyardımcılar bacaklarını açıp, hasta/yaralının üzerine hafifçe çömelerek yerleşirler,

• Birinci ilkyardımcı başı koruyacak şekilde omuz ve ensesinden, ikinci ilkyardımcı kalçalarından, üçüncü ilkyardımcı da dizlerinin altından tutar,

• Birinci ilkyardımcının komutu ile her üç ilkyardımcı hastayı kaldırırlar,

• Dördüncü ilkyardımcı sedyeyi arkadaşlarının bacakları arasına iterek yerleştirir ve hasta/yaralı sedyenin üzerine konulur.

3-Karşılıklı durarak kaldırma:

Omurilik yaralanmalarında ve şüphesinde kullanılır. Üç ilkyardımcı tarafından uygulanır.

• İki ilkyardımcı hasta/yaralının göğüs hizasında karşılıklı diz çökerler,

• Üçüncü ilkyardımcı hasta/yaralının dizleri hizasında diz çöker,

• Hasta/yaralının kolları göğsünün üzerinde birleştirerek, düz yatması sağlanır,

• Baş kısımdaki ilkyardımcılar kollarını baş-boyun eksenini koruyacak şekilde hasta/yaralının sırtına yerleştirirler,

• Hasta/yaralının dizleri hizasındaki üçüncü ilkyardımcı kollarını açarak hasta/yaralının bacaklarını düz olacak şekilde kavrar. Verilen komutla, tüm ilkyardımcılar hasta/yaralıyı düz olarak kaldırarak sedyeye yerleştirirler.

Sedye ile taşıma teknikleri nelerdir?

Sedye ile taşımada genel kurallar şunlardır:

• Hasta/yaralı battaniye ya da çarşaf gibi bir malzeme ile sarılmalıdır,

• Düşmesini önlemek için sedyeye bağlanmalıdır,

• Başı gidiş yönünde olmalıdır,

• Sedye daima yatay konumda olmalıdır,

• Öndeki ilkyardımcı sağ, arkadaki ilkyardımcı sol ayağı ile yürümeye başlamalıdır (Sürekli değiştirilen adımlar sedyeye sağlam taşıma sağlar),

• Daima sedye hareketlerini yönlendiren bir sorumlu olmalı ve komut vermelidir,

• Güçlü olan ilkyardımcı hasta /yaralının baş kısmında olmalıdır.

1- Sedyenin iki kişi tarafından taşınması:

• Her iki ilkyardımcı çömelirler, sırtları düz, bacakları kıvrık olacak şekilde sedyenin iki ucundaki iç kısımlarda dururlar,

• Komutla birlikte sedyeyi kaldırırlar ve yine komutla dönüşümlü adımla yürümeye başlarlar,

• Önde yürüyen yoldaki olası engelleri haber vermekle sorumludur.

2- Sedyenin dört kişi tarafından taşınması:

Yaralının durumu ağır ise ya da yol uzun, zor ve engelli ise sedye 4 kişi ile taşınmalıdır,

• İlkyardımcıların ikisi hasta/yaralının baş, diğer ikisi ayak kısmında sırtları dik, bacakları bükülü olarak sedyenin yan kısımlarında çömelirler. Sedyenin sapından tutarlar ve yukarı komutu ile sedyeyi kaldırırlar,

• Sedyenin sol tarafından tutan ilkyardımcılar sol, sağ tarafındakiler sağ adımlarıyla yürümeye başlarlar,

• Dar bölgeden yürürken ilkyardımcılar sırtlarını sedyenin iç kısmına vererek yerleşirler,

• Merdiven, yokuş inip çıkarken sedye mümkün olabilecek en yatay pozisyonda tutulmalıdır. Bunun için ayak tarafındakiler sedyeyi uyluk hizasında, baş tarafındakiler omuz hizasında tutmalıdır.

3- Bir battaniye ile geçici sedye oluşturma:

• Tek bir battaniye ile sedye oluşturmada ise battaniye yere serilir kenarları rulo yapılır. Yaralı üzerine yatırılarak kısa mesafede güvenle taşınabilir.

4- Bir battaniye ve iki kirişle geçici sedye oluşturma:

Yeterli uzunlukta iki kiriş ile sedye oluşturmak mümkündür.

• Bir battaniye yere serilir,

• Battaniyenin 1/3'üne birinci kiriş yerleştirilir ve battaniye bu kirişin üzerine katlanır,

• Katlanan kısmın bittiği yere yakın bir noktaya ikinci kiriş yerleştirilir,

• Battaniyede kalan kısım bu kirişin üzerini kaplayacak şekilde kirişin üzerine doğru getirilir,

• Hasta/yaralı bu iki kirişin arasında oluşturulan bölgeye yatırılır.

Hasta/yaralının sürüklenmesi, oldukça faydalı bir yöntemdir. Özellikle, çok kilolu ve iriyarı kişilerin taşınması gerekiyorsa; dar, basık ve geçiş güçlüğü olan bir yerden çıkarmalarda herhangi bir yaralanmaya neden olmamak için seçilebilecek bir yöntemdir. İlkyardımcının fiziksel kapasitesi göz önünde bulundurulmalıdır. Mümkünse battaniye kullanılmalıdır.

Sürükleme yöntemleri şunlardır:

• Ayak bileklerinden sürükleme

• Koltuk altından tutarak sürükleme